Korzystając z ciepłej i słonecznej niedzieli udałem się w plener. Teren widokowo bardzo   atrakcyjny, choć trudno dostępny by nie powiedzieć ekstremalnie ciężki. Powalone drzewa, wszędobylskie krzewy są,  na wiślanej skarpie, normą. Brak tu najzwyklejszych  ścieżek  a  wylewy rzeczne powodują, że człowiek w przeciwieństwie do saren i innych dzikich  zwierząt, zagląda tu naprawdę rzadko. Zwiedzanie tego terenu latem jest praktycznie karkołomnym wyzwaniem… Ciekawość jednak zwycięża i korzystając z tego, że roślinność nie ,,wybuchła” jeszcze na dobre, co z kolei ma ogromny wpływ na możliwość choćby zrobienia czytelnej fotki, udałem się w towarzystwie kolegów na zbocza grudziądzkiej twierdzy.

Każdy, kto choć raz zwiedzał Cytadele  i miał możliwość chodzenia w  fragmencie chodnika, musiał zadać sobie pytanie jak wielka jest ich długość i ile trudu zadali sobie budowniczowie przy realizacji tego przedsięwzięcia… mnie z kolei ciekawiła sprawa odwodnienia… tak wielki obiekt, posadowiony na wysokiej skarpie,  musi posiadać infrastrukturę odprowadzającą wodę z donżonu tym samym zapobiegająca rozmywaniu tarasów skarpy… deszcze niosą potężne ilości wody a tu mamy do czynienia z dużą różnicą wzniesień i rozległym obszarem na którym rozmieszczone są  olbrzymie  masy cegieł… Szukając kanału odprowadzającego wodę nie liczyłem, że zastanę go sprawnym    Wielki podziw dla architekta! 

Wykonany w XVIII wieku spełnia swoje zadanie do dnia dzisiejszego… samo poruszanie się pod  terenem wielkiego magazynu uwidacznia ogrom prac ziemnych wykonanych przez budowniczych.  Rzeczą, nie do końca dla mnie jasną jest kto jest właścicielem tego terenu? Do tej pory myślałem, że Wojsko Polskie… Idąc od strony Parsk teren  jest praktycznie nie ogrodzony… brak nawet tablicy informującej czy jest to teren prywatny?… tym sposobem łatwo dotrzeć, przez nikogo nie niepokojonym, nad samo nadbrzeże Wisły, gdzie saperzy składują swój sprzęt… przebywając tu przez chwilę, gdzie historia i przyroda scalają się w jeden unikalny, wyjątkowy obraz tego urokliwego miejsca, można mieć pewność,  że ta ziemia kryje więcej zagadek…

      Ciekawych ludzi poznaje przypadkowo…tak chyba było w przypadku Tomka Ojca-Pana Jana. Wiodąc życie emeryta, w swym pokoju będącym jednocześnie pracownią tworzy modele statków…prawdziwe cudeńka. Przeciętnemu człowiekowi model mógłby kojarzyć się z masą gotowych elementów, które należy ułożyć w odpowiedniej kolejności, potem zmontować, skleić i pomalować…nic bardziej mylnego! Pan Jan na podstawie szczegółowego planu(dokumentacji technicznej) własnoręcznie, w odpowiedniej skali tworzy każdy detal, wykorzystując przy tym ogólnodostępne materiały. Powstanie takiego dzieła to czas rzędu paru lat. Efekt jest jednak piorunujący       z pozoru błahy kawałek miedzianego drutu czy gumki zostaje tutaj zamieniony w niezbędną część, starannie odwzorowującą oryginał. Udało mi się  przy okazji naszej rozmowy podzielić się swymi zainteresowaniami i tym samym  porozmawiać o modelach schronów …Pan Jan,jako zapalony hobbysta z uznaniem wysłuchał  moich argumentów. Myślę, że uchwycenie i utrwalanie jakby nie patrzeć ,,kawałka historii’’ bez względu czy jest to model statku, lokomotywy, tramwaju czy schronu to wspaniały sposób na ocalenie od zapomnienia …to także sposób na rozwinięcie swych zdolności artystycznych.

    Grudziądzki zespół spichlerzy został wyróżniony drugim miejscem w plebiscycie ,,7 nowych cudów Polski’’,  który przeprowadził  magazyn National Geographic Traveler. Prezydent Grudziądza w imieniu mieszkańców, odebrał nagrodę na uroczystej gali w Warszawie. Nowym cudem, zasługującym  na miano pierwszego miejsca okazał się pałac w Kozłówce  http://www.muzeumzamoyskich.pl/aktualnosci  Prawdę powiedziawszy to nie pierwsze wyróżnienie dla tego pięknego obiektu… czytając takie newsy i przypatrując się naszym spichlerzom, robi się trochę przykro, że ich stan nie jest najlepszy a promocja takiej wizytówki miasta praktycznie żadna…kolorowa iluminacja zamontowana w szybkim tempie w celu wyeksponowania walorów widokowych raczej dużo tu nie zmieni. Trzeba przyznać, że jadąc mostem przynosi ona pożądany efekt-każdy jest zapatrzony w inny wymiar…niestety za dnia z bliska-czar pryska. Spadające dachówki, rosnące na przyporach młode krzewy, masa psich kup na nierównym chodniku, czy też wywieszone pranie mieszkających lokatorów, ukazuje prawdziwe oblicze ,,nowego cudu’’ Jeśli dodamy do tego widok pstrokatej tandety przy bramie wodnej wokół Flisaka : wiecznie zepsuty szalet, kwiecisty napis Grudziądz, tablice z nazwami ulic …całość może potencjalnego turystę przyprawić o mdłości  lub jak było w przypadku moich znajomych skojarzyć z pamiętnym podwórkiem najsłynniejszego gospodarza domu w PRL, osławionego Stanisława Anioła. Warto pomyśleć co dalej …National Geographic  ma siłę i jest czytany przez masę ludzi…zajęcie drugiego miejsca zobowiązuje .To promocja naprawdę dużego kalibru. Czy potencjalni zwiedzający odniosą pozytywne wrażenie? Czy podzielą pogląd, że warto było zawitać do naszego miasta i zobaczyć ten nowy cud?

      Lato nie sprzyjało rowerowym rajdom i chyba tylko ładna, wrześniowa niedziela przyczyniła się do tego, że postanowiłem uczestniczyć w tym ostatnim, zamykającym tegoroczny sezon. Nie bez znaczenia była też sama trasa rajdu. Odcinek autostrady od węzła w Nowych Marzach  do miejscowości Malankowo i z powrotem. Sam przejazd najdłuższym mostem w Polsce i widok w stronę Grudziądza rekompensował, z nawiązką, wszelkie trudy… warto dodać, że prócz 478 osób z Grudziądza, była cała masa ludzi z Gdańska, Bydgoszczy, Torunia, Tczewa i okolicznych miejscowości. Sam teren autostrady dostępny dla wszystkich: piesi, rowerzyści, chodziarze, miłośnicy rolek… super pomysł w ciepłą i słoneczną niedziele. Na końcowym odcinku, w Malankowie nagroda… miejsce odpoczynku, gdzie każdy z uczestników mógł odpocząć, skorzystać z oferowanych w szerokiej gamie atrakcji, nie tylko kulinarnych. Duże wrażenie zrobiły, na mnie, namioty poszczególnych miejscowości, które potrafiły zręcznie skorzystać z możliwości zaprezentowania się,  w bezpośredni sposób, paru tysiącom uczestników imprezy. Promocje ośrodków, leżących przy autostradzie, wykorzystały Tczew, Wąbrzeźno, Trąbki Wielkie, Lubicz… musze przyznać, że sposób i rozmach tego festynu zrobił na mnie duże wrażenie.   Niestety, Grudziądz mimo, chyba największej grupy uczestniczącej w tym dniu, nie skorzystał z możliwości wspaniałej promocji… na tym odcinku autostrady jesteśmy największym miastem mającym wiele do zaprezentowania,  patrząc na miny innych mieszkańców Grudziądza, którzy spostrzegli to co ja – brak naszego stoiska – nasunęło mi się jedno słowo, właściwie określające zaistniałą sytuacje …Wstyd!

      Betonowy klocek, zwany schronem łączności, nie należy do obiektów, które charakteryzuje dbałość o ładne szczegóły jakie mają inne tego typu budowle. Z punktu widzenia estetyki, jest on raczej oszczędny, by nie powiedzieć brzydki. Jednak to co najciekawsze ukryte jest wewnątrz… Pamiętam, że od zawsze wzbudzał on moją ciekawość. Niestety, wykorzystywany przez wojsko, stał się obiektem, do którego wstęp mieli tylko nieliczni. Zbudowany między cytadelą a baterią północną w 1911 roku był jedynym w swoim rodzaju. Tę unikalność potwierdzało przeznaczenie schronu dla  kompanii łączności, stacjonującej na dwu poziomach i szereg niestandardowych urządzeń znajdujących się w jego wnętrzu. Jeśli do tego dodamy ponadprzeciętnie rozbudowany system filtrowentylacyjny, zapewniający ogromną ilość powietrza dla funkcjonowania całej struktury… jednym słowem – rodzynek grudziądzkiej twierdzy. Obecnie obiekt został zakupiony przez prywatnego inwestora, który planuje zachować jego historyczną substancje wykorzystując przy tym atrakcyjne położenie. Dzięki Jego uprzejmości mogliśmy zwiedzić, praktycznie każde pomieszczenie w środku… a jest ich trochę        Jak się przy tym okazało, przez szereg lat, schron łączności  pełnił dokładnie  funkcję, do której został przeznaczony, bez względu na to jakie wojsko w nim stacjonowało…

      Dłuższa przerwa wpisaniu spowodowana… brakiem czasu… trzeźwym  spojrzeniem na miasto, niekoniecznie Grudziądz, skłoniła  mnie do pewnych refleksji. Nie chcąc być m o wyłuszczanie błędów lub, co gorsza, o krytykanctwo pewnych działań naszych włodarzy, postanowiłem przemilczeć pewne tematy… Starałem się czerpać przykłady z innych miast, szczególnie podczas rozmów z Marcinem, który na co dzień mieszka i pracuje w Bydgoszczy… Jego nadzwyczaj trafne spostrzeżenia, szczególnie dotyczące statystyk i potencjału skupisk ludzkich, są bezlitośnie szczere… Pamiętam podział administracyjny, od którego tak naprawdę wszystko się zaczęło. Województwo Kujawsko-Pomorskie. Z przykrością stwierdziłem, że Grudziądz jest w nim na szarym końcu! Bydgoszcz kontra Toruń – odwieczna wojna, na której miasta, jak nasze, tylko tracą zamiast korzystać. Patrząc na sąsiednie województwa jest mi trochę przykro. Przecież gołym okiem widać siłę i potencjał danego miasta. Zastanawiam się jak wyglądałby grudziądzki ,,plac budowy’’ gdyby nie trójmiejskie firmy? Smolarnia, Unitex, Limito… czy nawet budowana Alfa… wszystko z siedzibą w Gdańsku. Gdzie jest Bydgoszcz? Gdzie stolica województwa? Owszem, nazwa Bydgoszczy pojawia się gdy redukuje się etaty mundurowe w naszym mieście, bo przecież jednostki w Bydgoszczy podnoszą standard. Gdy trzeba przypomnieć w ministerstwie o programie Natura 2000 i najchętniej ,,przysunąć’’ autostradę do siebie… lub gdy swego czasu działał jeszcze browar i miał szansę na zaistnienie na rynku, wtedy prośba by może uratować ten w Bydgoszczy?.. Potencjał – to chyba ulubione ostatnie słowo, które wraca jak bumerang. Przeciętny mieszkaniec Kujawsko Pomorskiego zaczyna postrzegać, jak to trafnie ujął Marcin ,,Grudziąc’’ niestety ale tak właśnie jest. Wystarczy, przez dłuższą chwilę spojrzeć na porównywalne ilością mieszkańców miasto Słupsk. Niegdyś wojewódzkie, wytykano i straszono zawsze, że to lider bezrobocia… polecę każdemu statystykę dotyczącą firm, które mieszczą się obecnie w lokalnej strefie. Porażająca różnica. Wyspa Młyńska, na którą w Bydgoszczy przeznaczono ponad 100 mln złotych, gdy rewitalizacja naszego nadbrzeża oddala się w czasie, jest najbardziej jaskrawym przykładem mocy i potencjału… Nie bez znaczenia jest też reprezentacja posłów w sejmie… takich, którzy dla swego miasta i regionu zrobią ,,wszystko”.

    Lato w pełni, choć zjawiska atmosferyczne jak gwałtowne burze czy obfite ulewy przypominają jaka kapryśna potrafi być pogoda…Odwiedzając tereny w których nie tak dawno rosła dzika roślinność, spostrzegłem jak  zmienia się krajobraz …powstają nowe osiedla domów …polne drogi zmieniają się w ruchliwe miejsca, po których uczęszczają:  rolnicy, turyści, nowi mieszkańcy …Zmiany dokonane przez parę lat są szczególnie widoczne na fotografiach. Wracając czasem do swego archiwum sam jestem zdumiony. Ta prawidłowość przypomina pewien cykl…są rzeczy które na naszych oczach odchodzą bezpowrotnie po wielu, wielu latach…by w ich miejsce weszły nowe. Najciekawsze w tym wszystkim jest chyba to, że taki proces nie ma określonego początku czy końca…

    Miałem niedawno okazję odwiedzić  punkt Informacji Turystycznej, który w końcu doczekał się nowej, długo oczekiwanej siedziby w samym centrum miasta… traf chciał, że moją uwagę przykuł nowy cokół  pomnika, nawiązujący do przedwojennego oryginału i  budzący tyle emocji… w upalny dzień, zamontowana jako jego integralna część kaskada wodna, pewnie była by nie lada atrakcją lecz, niestety, tak nie jest. Zielony płyn, przypominający wodę o zapachu siarkowodoru lecący, na  skutek swej konsystencji, z różną siłą z trzech dysz umieszczonych parzyście, skutecznie odstrasza… idea była bardzo pomysłowa. Jak jest obecnie możemy zobaczyć i poczuć. Rozmawiając o tym z Michałem powiedziałem żartobliwie, że  jeżeli od mojej zgody zależałoby powstanie jakiegokolwiek publicznego wodotrysku, fontanny, kaskady z zamkniętym obiegiem wodnym, mając świadomość iż takie urządzenie nie posiada najprostszego urządzenia filtrującego gwarantuje, że wydałbym kategoryczny zakaz! Od tak po prostu. Dla higieny i zasady, że skoro jest filtr jest też gwarancja, że będzie cyklicznie czyszczony a woda, krążąca w obiegu, nie będzie odstraszać kolorem, zapachem, zawartością bakterii…tak się akurat składa, że podobną ,,dbałość’’ możemy dostrzec w wielu takich wodnych ,,atrakcjach’’… choćby w rozreklamowanym Flisaku… przykra sprawa. Jeśli osoby zajmujące się bezpieczeństwem sanitarnym nie widzą problemu to należy tylko współczuć krótkowzroczności…

     Inscenizacja ukazująca historię ścięcia Mikołaja z Ryńska stała się ciekawą formą promocji…z jednej strony regionalizm dziejowy , z drugiej żywa gra samych aktorów opatrzona wzorowym komentarzem, muzyką  i grą świateł  na szczególnym dla samego wydarzenia miejscu jakim jest nasz Rynek. Przyznam szczerze, że późna pora samego przedstawienia odegrała również niebagatelną rolę. Ciekawość licznie przybyłych mieszkańców nie tylko samego Grudziądza raczej na pewno została zaspokojona…Bardzo kontrowersyjna postać głównego bohatera, który posiada na jednej z kamienic tablicę pamiątkową została przedstawiona na zasadzie osądu , gdzie każdy widz mógł sam odpowiedzieć sobie na pytanie : ,,Zdrajca czy bohater ?’’ Mam cichą nadzieje, że taka forma promocji miasta zyska duże uznanie i akceptację wszystkich mieszkańców wpisując się na stałe w kalendarz imprez…historii  ludzkich losów i ciekawych osób związanych z naszym miastem jest naprawdę wiele…warto o nich pamiętać, pielęgnując pamięć przez takie właśnie widowiska…